و هدهد خوددارى كنند . و كشتن هر نوع پرنده‌اى كه در منزل انسان مأوا گزيده است مكروه است . سيستانى : مسأله هر پرنده‌اى كه مانند شاهين و عقاب و باز و كركس درنده و چنگالدار باشد حرام است و همچنين حرام است همهء انواع كلاغ حتى زاغ بنا بر احتياط واجب ، و هر پرنده‌اى كه هنگام پرواز بال زدنش كمتر از صاف نگه داشتن بالش باشد ، چنگال دار است و حرام مىباشد . و هر پرنده‌اى كه بال زدنش بيشاز صاف نگه داشتن اوست حلال است ، بنا بر اين مىتوان پرندگان حرام گوشت را از حلال گوشت به ملاحظهء كيفيّت پرواز آنها تميز داد ولى چنانچه كيفيّت پرواز پرنده‌اى معلوم نباشد اگر آن پرنده چينه دان و يا سنگدان و يا خار پشت پا داشته باشد حلال است و اگر هيچ كدام از اينها را نداشته باشد ، حرام است و امّا پرندگان ديگر غير آنچه ذكر شد چون مرغ و كبوتر و گنجشك و حتَّى شتر مرغ و طاووس همه حلال مىباشند ولى كشتن بعضى از پرندگان مكروه است مانند هُدهُد و پرستوك . و امّا حيواناتى كه پرواز دارند ولى پر ندارند مانند خفّاش حرام مىباشند و همچنين است زنبور و پشه و ديگر حشرات پرنده بنا بر احتياط واجب . صافى : مسأله خوردن گوشت مرغ خانگى و كبوتر و اقسام گنجشك حلال است و شب پره و طاووس و بنا بر احتياط واجب جميع انواع كلاغ حرام است و همچنين هر پرنده‌اى كه مثل شاهين و عقاب و باز چنگال دارد يا هنگام پرواز بال زدنش كمتر از صاف نگه داشتن بالش باشد و نيز مرغى كه چينه دان و سنگ دان و خارِ پشت پا ندارد حرام است و گوشت پرستوك و هُدهُد مكروه است . مكارم : مسأله گوشت پرندگانى كه داراى چنگال هستند حرام است ، همچنين پرندگانى كه موقع پرواز بالهاى خود را صاف نگه مىدارند ، يا اگر بال مىزنند ، بال زدن آنها كمتر و صاف نگه داشتن آنها بيشتر است ، امّا پرندگانى كه بال مىزنند يا بال زدن آنها از صاف نگه داشتن بيشتر است گوشتشان حلال است و از جمله ، انواع كبوترها و قُمرى و كبك حلال است ولى گوشت هُدهُد مكروه است . مسائل اختصاصى فاضل : مسأله 2751 معمولا پرندگان حلال گوشت از حرام گوشت به دو راه شناخته مىشوند : اوّل : اين كه هنگام پرواز ، بال زدن آنها بيشتر باشد تا نگه داشتن بال ، يعنى پرنده‌اى كه بال زدنش بيشتر باشد حلال است و پرنده‌اى كه بيشتر بالها را در حال پرواز نگه مىدارد حرام است . دوم : پرندگانى كه سنگدان يا چينه دان يا انگشت جدايى مانند شست انسان دارند حلال و پرندگانى كه اينها را ندارند حرام است . فاضل : مسأله 2752 تخم پرندگان حلال ، حلال و تخم پرندگان حرام ، حرام است . و اگر مشتبه باشد ، تخمهايى كه دو طرف آن مساوى است حرام است و تخمهايى كه يك طرف آن باريكتر است حلال است . فاضل : مسأله 2753 از حيوانات دريايى ، فقط ماهى فلسدار حلال است ، حتّى اگر بعضى از قسمتهاى بدن آن فلس داشته باشد . و ماهى بى فلس حرام است ، چنان كه ساير حيوانات آبى از قبيل نهنگ و خرچنگ و قورباغه و امثال اينها نيز حرام مىباشند . فاضل : مسأله 2754 تخم حيوانات دريايى حلال ، حلال و تخم حيوانات دريايى حرام ، حرام است . مسأله 2625 اگر چيزى را كه روح دارد از حيوان زنده جدا نمايند ، مثلًا دنبه يا ) *